Nhiễm trùng hậu sản

hiện vấn đề nhiễm trùng bệnh viện đang được các cơ sở y tế chú ý ngăn ngừa bằng nhiều biện pháp để hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng mắc phải, trong đó có nhiễm trùng sản hậu.

Nhiễm trùng hậu sản là tình trạng nhiễm trùng xảy ra ở sản phụ sau khi sinh xuất phát từ đường sinh dục như âm đạo, cổ tử cung, tử cung trong 6 tuần đầu sau đẻ. Một số vi khuẩn gây nhiễm trùng trên thực tế thường gặp là tụ cầu khuẩn, liên cầu khuẩn, E. coli, các vi khuẩn kỵ khí như Clostridium, Bacteroides... Đường lan truyền để gây nhiễm khuẩn có thể từ âm đạo qua cổ tử cung, qua vòi tử cung vào phúc mạc; song song vi khuẩn cũng có thể thâm nhập qua chỗ nhau bám vào máu gây nhiễm trùng máu. nguyên tố tiện lợi để gây nên tình trạng nhiễm trùng hậu sản do sản phụ có điều kiện dinh dưỡng kém, bị thiếu máu, nhiễm độc thai nghén, ối vỡ non, ối vỡ sớm, chuyển dạ kéo dài, bế sản dịch; do thực hành các thủ thuật sản khoa như bóc nhau, kiểm soát tử cung...

Các hình thái nhiễm trùng hậu sản thường gặp là nhiễm khuẩn tầng sinh môn, cửa mình, âm đạo; viêm niêm mạc tử cung, viêm tử cung và viêm quanh tử cung, viêm phúc mạc tiểu khung, viêm phúc mạc tuốt luốt, nhiễm trùng huyết, viêm tắc tĩnh mạch.

Nhiễm khuẩn tầng sinh môn, âm hộ, âm đạo

Tầng sinh môn, âm hộ, âm đạo bị nhiễm khuẩn thường do vết khâu tầng sinh môn không bảo đảm sát trùng, việc khâu hồi phục tầng sinh môn không đúng kỹ thuật hoặc bỏ sót không khâu, sót gạc trong âm đạo. Sản phụ có triệu chứng sốt không cao; tại chỗ vết thường có diễn tả sưng, đỏ, đau và nung mủ; sản dịch không có mùi hôi. Biện pháp xử trí điều trị cốt tử là coi sóc tại chỗ bằng cách rửa sạch vết thương với thuốc sát khuẩn, cắt bỏ chỉ khâu tầng sinh môn khi có nung mủ, đóng băng vệ sinh, dùng gạc vô khuẩn để băng vết thương; có thể dùng kháng sinh nếu cần.

Viêm niêm mạc tử cung

Niêm mạc tử cung bị viêm do các nguyên nhân như sót nhau, sót màng nhau, nhiễm khuẩn ối, thực hiện thủ thuật kiểm soát tử cung, bóc nhau bằng tay không đảm bảo vô khuẩn. Sản phụ bị viêm niêm mạc tử cung có biểu lộ triệu chứng sốt 38 - 38,5 ⁰ C sau khi sinh vài ngày, mỏi mệt, khó chịu; sản dịch ra nhiều, có mùi hôi, có thể lẫn cả máu và mủ...; khám thấy cổ tử cung hé mở, tử cung co lại chậm, ấn tử cung gây đau; cần xét nghiệm lấy sản dịch cấy tìm vi khuẩn gây bệnh và làm kháng sinh đồ. Một hình thái nặng hơn của viêm niêm mạc tử cung là viêm tử cung tất tật, quá trình viêm nhiễm có thể lan tới lớp cơ tử cung với những ổ áp xe nhỏ; các triệu chứng lâm sàng có dấu hiệu nặng hơn viêm niêm mạc tử cung và dễ gây nên viêm phúc mạc hoặc nhiễm trùng máu. Biện pháp xử trí điều trị là dùng loại kháng sinh toàn thân như: ampicillin, gentamycin; thuốc làm tăng co bóp tử cung như: oxytocin, ergometrine; nếu căn nguyên do sót nhau thì phải đợi đến khi nhiệt độ cơ thể giảm hoặc hết sốt mới được nong nạo buồng tử cung, nếu căn do gây viêm tử cung tất tật phải cắt bỏ tử cung toàn phần và xét nghiệm cấy máu để phát hiện sớm tình trạng nhiễm trùng huyết.

Viêm tử cung và viêm quanh tử cung

Bệnh lý viêm tử cung và viêm quanh tử cung làm cho sản phụ bị sốt sau khi sinh khoảng 8 - 10 ngày; lúc khám sờ nắn tiểu khung thấy một khối mềm, đau, bờ không rõ, hiện tượng di động hạn chế; sản dịch ra nhiều, có mùi hôi, cổ tử cung chậm đóng lại, tử cung co lại chậm. Tiến triển bệnh lý tùy theo từng trường hợp, bệnh có thể khỏi nếu được điều trị hăng hái có đáp ứng hoặc trở nên viêm phúc mạc tiểu khung. Biện pháp xử trí điều trị là cho sản phụ nằm nghỉ ngơi, chườm đá lạnh và dùng loại kháng sinh hạp; trường hợp viêm nhiễm đã tạo thành túi mủ thì phải chọc túi mủ và dẫn lưu qua túi cùng âm đạo, nếu không đáp ứng phải cắt bỏ tử cung và sử dụng kháng sinh phù hợp với liều cao truyền bằng đường tĩnh mạch.

Viêm phúc mạc tiểu khung

Quá trình viêm phúc mạc tiểu khung không khu trú ở niêm mạc tử cung mà chúng phát triển vào tiểu khung để hình thành những giả mạc ở các tạng trong tiểu khung và gây dính với nhau. Phản ứng của phúc mạc sẽ sinh ra các túi dịch lẫn máu và mủ. Triệu chứng bệnh lý xảy ra làng nhàng khoảng từ 7 - 15 ngày sau khi sinh và có biểu lộ rần rộ hơn viêm niêm mạc tử cung; nhiệt độ thân thể tăng dần 38 - 40 ⁰ C, rét run, mỏi mệt, lưỡi bẩn; khám thấy có phản ứng thành bụng ở tiểu khung, bụng chướng nhẹ, ở phần trên của tiểu khung bụng mềm; khám âm đạo thấy cổ tử cung bé, tử cung to, di động và đau; các túi cùng âm đạo phù nề và đau; nếu khám âm đạo kết hợp với sờ nắn bụng thấy vùng tiểu khung có khối rắn, không di động, đau; xét nghiệm máu ghi nhận bạch cầu tăng, cần cấy sản dịch để tìm vi khuẩn gây bệnh và làm kháng sinh đồ. Khi điều trị hăng hái và đáp ứng, bệnh tiến triển tốt và có thể khỏi những cũng có trường hợp phát triển thành viêm múc mạc tuốt tuột. Biện pháp xử trí điều trị bằng cách cho sản phụ nghỉ ngơi, chườm đá lạnh, dùng kháng sinh hợp với liều cao; nếu có ápxe ở túi cùng Douglas phải chọc dò và dẫn lưu qua túi cùng âm đạo; trường hợp điều trị không đáp ứng phải cắt bỏ tử cung và dùng kháng sinh thích hợp với liều cao truyền qua đường tĩnh mạch.

Viêm phúc mạc ắt

Viêm phúc mạc tuốt luốt xảy ra thường do căn do sau mổ lấy thai không vô khuẩn, sau viêm niêm mạc tử cung và viêm tử cung bít tất không được điều trị tốt, sau khi thực hành các thủ tục sản khoa bóc nhau và kiểm soát tử cung; đồng thời cũng có thể do vi khuẩn lan tràn từ bệnh lý ứ mủ ở vòi trứng gây viêm phúc mạc. Triệu chứng viêm phúc mạc vớ tả sau khi sản phụ sinh khoảng từ 7 - 10 ngày hoặc sau khi mổ đẻ khoảng 3 - 4 ngày với dấu hiệu môi khô, lưỡi bẩn, mắt trũng; có hội chứng nhiễm độc, nhiễm trùng; đi ngoài có khi phân lỏng và mùi rất hôi, có phản ứng thành bụng hoặc cảm ứng phúc mạc nhưng nhiều khi không rõ; chụp phim X-quang bụng không chuẩn bị thấy bụng có quai ruột giãn, có mức nước và mức hơi; xét nghiệm điện giải đồ ghi nhận các thành phần Ca ⁺⁺ . Cl ^- giảm. Lưu ý cần chẩn đoán phân biệt với bệnh lý viêm phúc mạc tiểu khung, liệt ruột cơ năng. Xử trí điều trị bằng cách dùng kháng sinh toàn thân thích hợp, bồi phụ nước và các chất điện giải, thực hiện phẫu thuật cắt bỏ tử cung bán phần, tiến hành rửa và dẫn lưu ổ bụng.

Nhiễm trùng huyết

Nhiễm trùng huyết là hình thái bệnh lý nặng nhất trong nhiễm trùng hậu sản. Sản phụ sau khi sinh bị sốt cao liên tiếp, nhiệt độ dao động, kèm theo triệu chứng sốt cao là rét run, toàn thân mệt mỏi; có dấu hiệu nhiễm trùng, nhiễm độc như: môi khô, lưỡi bẩn, khó thở, da vàng, nước đái sẫm màu; nghe phổi có tiếng ran; có thể thấy các tả của các ổ nhiễm khuẩn thứ phát như ápxe cơ, ápxe gan, ápxe não; khám sản khoa thấy cổ tử cung hé mở, tử cung to và co hồi lại chậm, ấn tử cung đau, sản dịch có mùi hôi và bẩn lẫn máu mủ; cấy máu và cấy sản dịch nếu có kết quả dương tính là xác định chẩn đoán vững chắc nhiễm trùng huyết, nếu kết quả âm tính cũng chẳng thể loại trừ và đốn vẫn căn cứ vào triệu chứng lâm sàng; thực hiện các xét nghiệm khác thấy hồng huyết cầu giảm, bạch cầu tăng chính yếu là tăng bạch huyết cầu đa nhân trung tính, hematocrit giảm. Nhiễm trùng huyết có thể gây nên các biến chứng như suy thận cơ năng, viêm thận kẽ, ápxe phổi, viêm nội tâm mạc, ápxe não, viêm màng não... tiên đoán bệnh tùy thuộc vào ổ nhiễm khuẩn thứ phát, việc điều trị có đáp ứng hiệu quả và kịp thời hay không. Điều trị nhiễm trùng huyết bằng cách dùng kháng sinh theo kết quả của kháng sinh đồ, khi chưa có kháng sinh đồ nên dùng loại kháng sinh có phổ kháng khuẩn rộng như nhóm cephalosporin, metronidazol, quinolon... phối hợp với biện pháp truyền máu, dùng thuốc trợ tim...; khi nhiệt độ thân trở lại thông thường hoặc giảm xuống phải thực hành giải phẫu cắt bỏ tử cung bán phần để loại trừ ổ nhiễm khuẩn tiên phát.

Viêm tắc tĩnh mạch

nguyên nhân gây viêm tắc tình mạch thường hay gặp ở những sản phụ mang thai con rạ có chuyển dạ kéo dài, lưu thông huyết quản ở hệ tĩnh mạch bị ngăn trở, có hiện tượng tăng sinh sợi huyết. Triệu chứng xuất hiện muộn khoảng 12 - 15 ngày sau khi sinh với trình bày sốt nhẹ, rét run, mạch nhanh; nếu viêm tắc tĩnh mạch chi dưới thì chân phù, màu trắng, ấn đau, gót chân không nhấc được khỏi giường. Nếu điều trị không kịp thời và đáp ứng có thể gây viêm tắc động mạch phổi, thận với nguy cơ dẫn đến tử vong. Trong quá trình điều trị, cần làm xét nghiệm thời gian máu chảy, máu đông; tiểu cầu, thời kì Quick và tỉ lệ prothrombin để theo dõi tiến triển của bệnh và sự đáp ứng điều trị; nên bất động chi bị viêm tắc tĩnh mạch ít nhất 3 tuần sau khi sản phụ hết sốt; dùng kháng sinh toàn thân kết hợp với corticoides sau vài ngày dùng kháng sinh; điều trị thuốc chống đông máu như heparin 25.000UI/kg cân nặng trong 24 giờ bằng đường tiêm tĩnh mạch hay nhỏ giọt tĩnh mạch hoặc dicoumarol 2 - 10 mg trong 24 giờ để kháng vitamin K có tác dụng chậm; theo dõi kết quả điều trị bằng xét nghiệm thời kì Howell, Quick.

Lời khuyên của thầy thuốc



Để phòng ngừa các bệnh lý nhiễm trùng hậu sản đối với sản phụ sau khi sinh đã được nêu ở trên, cần điều trị hăng hái những ổ viêm nhiễm trong khi có thai như: viêm đường tiết niệu, viêm đường sinh dục...; lưu ý ngừa nhiễm khuẩn ối và chuyển dạ kéo dài; trong khi sinh không để sót nhau, tuân đúng các chỉ định kiểm soát tử cung, chế độ vô khuẩn và vệ sinh; sau khi sinh phải tránh tình trạng bế sản dịch, bảo đảm vệ sinh sạch sẽ, săn sóc tầng sinh môn đúng quy định.

BS. NGUYỄN TRÂM ANH

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Thanh niên đừng nên lấy vợ sớm, nếu không chọn được thì ở giá đi

Ngày 3/12, phiên toà xét xử vụ "ly hôn nghìn tỷ" giữa ông Đặng Lê Nguyên Vũ (chủ toạ tập đoàn Trung Nguyên) và bà Lê Hoàng Diệp Thảo đấu diễn ra. Đây là phiên toà phúc thẩm thứ 4 được mở lại sau 3 lần phải hoãn xử trước đó.

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ.

Dù xin xử kín nhưng ông Đặng Lê Nguyên Vũ vẫn dành thời gian để chia sẻ nhiều vấn đề mà các phóng viên đặt câu hỏi.

Theo ông Vũ, không có chuyện ông bỏ bê con cái như bà Thảo nói. Việc ông 6 năm đi lên núi để thiền là có nhiều lý do.

Ông Vũ san sớt với các phóng viên.

"Sao qua biết từng đứa nó như thế nào, nó ở đâu, học hành ra sao, đặc tính của nó. Cái cô út kia, giúp việc nuôi sao sao… quờ mọi thứ qua đều nắm chứ không giống như cổ nói" - ông Vũ khẳng định.

Ông nói lý do vì sao không muốn đoàn tụ với bà Thảo.

Ông Vũ nối nói: "Nếu sau này có vợ rồi vợ đưa mình vô nhà thương điên, đưa mình vô tù để mà đoạt sự nghiệp không phải của cổ thì có chịu được không? Cô ấy nói qua bất nghĩa, nó rất đau lòng.

Nếu qua là người sống không phải thì em ruột của cô, em rể, em dâu của cô có còn làm ở đó có theo qua không? Không ai người thân trong gia đình mình mà theo qua nếu qua bậy" .

Ông khẳng định mình không điên và không bỏ bê các con.

Nói về tầm nhìn Trung Nguyên, ông Vũ cho biết đã có từ chục năm rồi và không còn mới. Muốn đi ra toàn cầu thì phải phải có sách lược để hơn người ta. Và ông Vũ cho rằng học thức của bà Thảo không đủ.

Ông Vũ cũng cho rằng học thức của bà Thảo không đủ.

"Những học thuyết về cà phê nó đã tồn tại từ chục năm trước rồi, bây giờ Trung Nguyên đâu còn tính mới nữa. Qua nói để cho qua phát triển ra toàn cầu, Trung Nguyên giúp cho lực lượng thanh niên nhiều hơn.

Còn cô cô về gia đình, tuổi tác không bao nhiêu cả, người đồ phải về tập dượt lại đi, yoga. Về cá nhân chủ nghĩa cầm kỳ thi họa gì đó phải học thêm để tôi luyện. 20 năm tiền nhiều lắm, muốn kinh doanh gì kinh dinh thêm, vàng bạc đồ đó… sắp đặt lại nuôi con nuôi cái" - Ông Vũ san sẻ và cho biết điều mình muốn là tự tay gầy dựng sự phát triển của tập đoàn Trung Nguyên đã không được vợ bằng lòng.

Chủ tịch tập đoàn Trung Nguyên cười tươi khi bước ra khỏi phòng xét xử.

ngoại giả ông Vũ còn "tố" vợ đã lấy cớ việc người chồng đi thiền để yêu cầu đưa ông đi thẩm định tâm thần. Không ai làm cái chuyện đó.

Từ những gì bản thân đã sang, ông Vũ khuyên thanh niên không nên lấy vợ sớm.

Bà Thảo thời điểm làm thủ tục tạm ngừng phiên xét xử.

Bà Thảo tươi hơn so với lúc mới vào toà.

"Muốn lấy vợ phải kiếm người đồng điệu. Nếu không chọn được thì ở giá đi" - ông Vũ nhận định.

Trái ngược với sự găng lúc mới vào toà, khi phiên xử buổi trưa tạm dừng, cả ông Vũ và bà Thảo đều nở nụ cười thoải mái khi bước ra khỏi phòng xét xử.

Dùng “kính nhái” và những nguy biến

Tuy nhiên, chưa nhiều người nhận ra hậu quả nghiêm trọng với mắt khi sử dụng những chiếc kính không cội nguồn này...

Vẫn sống khỏe nhờ... nắng, bụi

Nhiều năm trở lại đây, trên nhiều tuyến phố của Hà Nội như đường Vành đai 3, đường Nguyễn Trãi, đường Láng, đường Phạm Văn Đồng, Phạm Hùng, Giải Phóng... người ta dễ dàng bắt gặp các cửa hiệu, sạp kinh dinh kính thuốc, kính thời trang, thậm chí bày luôn sát miệng cống. Ở đây luôn sẵn các loại kính “hàng hiệu”: Prada, Tom Ford, Ray Ban, Oakley, Dolce & Gabbana cho đến Salvatore Ferragamo, Chanel, Celine, Chopard... giá siêu rẻ.

Sở dĩ, các sạp kính búa xua vẫn tồn tại được là bởi thay vì phải bỏ ra vài trăm ngàn đồng đến vài triệu đồng cho một cặp kính chất lượng, rất nhiều người dân có lề thói mua kính gắn mác của các thương hiệu lừng danh trên thế giới từ Gucci, Chanel đến Dior, Rayban... từ vài chục ngàn đồng.

dùng kính “lề đường” làm tăng nguy cơ các bệnh về mắt.

Họ quan niệm sử dụng kính như thế cho tùng tiệm và hỏng thì... vứt mua kính mới, mà không lường hết tác hại của các sản phẩm đang được bày bán tràn lan trên nhiều tuyến phố ở địa bàn Hà Nội.

Một loại hàng cao cấp hơn được dân buôn gọi là hàng giả (fake). Theo chị Minh Hạnh, chủ một cửa hàng kính xách tay phân tích: “Kính fake có nhiều loại, fake loại 1 bao gồm đầy đủ nhãn, hộp, nhìn rất tinh tế có thể giá lên tới hàng triệu. Còn đa số là fake... đủ các loại. Không hẳn là không tốt cho mắt nhưng thường kém chất lượng hơn cam kết”.

Đáng lo ngại là không chỉ có kính thời trang, kính mát, mà nhiều loại kính thuốc hiện cũng đang được bán tràn lan trên thị trường. Các cửa hàng thường giới thiệu rằng mắt kính, gọng nhập cảng từ các nước như: Italia, Mỹ, Đức, Hàn Quốc... với giá từ 150.000 đồng đến vài triệu đồng, nhưng hầu hết đều không có tem nhập cảng và phân phối sản phẩm.

Bên cạnh đó, nhiều bậc phụ huynh thường đeo kính râm cho con khi đi ra đường để tránh khói bụi và chói nắng, tuy nhiên đây cũng là hành động vô tình làm tổn thương đến mắt của con mình, bởi mắt trẻ chưa phát triển hoàn thiện, những loại kính như vậy sẽ ảnh hưởng trực tiếp và hậu quả nặng nề hơn.

“Đeo” bệnh tật cho mắt

Chị H.H. (Ba Đình, Hà Nội) sau khi đeo kính râm cận được cho là vừa rẻ, vừa mát và thời trang được vài hôm thì cảm thấy mắt đỏ, nhức và khó chịu không thể tiếp tục đeo được nữa. Thấy không ổn chị đi khám và được biết kính chị đeo không ăn nhập với độ cận của mắt mình do cửa hàng kính đo và làm cho chị không chuẩn xác.

Một số trường hợp khác sau khi sử dụng kính kém chất lượng thẳng tắp trong những ngày nắng gắt, đều thấy mắt có biểu hiện khác thường như nhức mỏi, ngứa và đỏ mắt, song song thị lực cũng có vẻ kém đi.

Theo BS. Đỗ Ngọc Quang, BV Mắt TW, đó là do: Tia cực tím hoàn toàn vô hình trong mắt người thường. Những đôi kính râm kém chất lượng thực ra đang hại đôi mắt bởi khi môi trường xung quanh trở nên tối đi (như đi vào phòng tắt đèn, hoặc đeo kính mát), con ngươi trong mắt sẽ mở rộng ra để thu vào nhiều ánh sáng hơn. Các cặp kính mát đó không chặn được tia cực tím, nên chi mà mắt phải thu vào nhiều tia cực tím hơn. Khi mua kính người tiêu dùng nên đến những nơi tin cậy để đo khám và lắp ráp kính. đồng thời nên yêu cầu đo mức độ chống tia UV của kính bằng máy truyền quang phổ.

Ngoài ra, GS.TS. Nguyễn Văn Mùi - nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 103, cho biết: Khi dùng những loại kính thời trang chỉ có cảm giác “râm giả tạo” gây nên tình trạng thoái hóa võng mạc có thể dẫn đến mù lòa. Những loại mắt kính kém chất lượng, có độ cong của mắt kính không đều, nên khi người dùng đeo loại kính này vào sẽ bị méo, ảnh hưởng võng mạc, nếu đeo một thời kì dài mắt sẽ tự điều chỉnh theo độ nghiêng méo của mắt kính, và cứ thế hình ảnh nhận biết sẽ bị biến dạng.

Vì kính hệ trọng trực tiếp tới đôi mắt, người dân cần thận trọng khi chọn lựa mặt hàng này. Đặc biệt cần loại bỏ tâm lý ham rẻ để mua kính “thương hiệu” hò, kính không rõ nguồn cội. Những tổn hại cho mắt đắt giá hơn gấp nhiều lần giá trị của một cặp kính chất lượng.

đèn biển

Điều trị mụn cóc như thế nào?

Nguyễn Thị Lý ( Bắc Ninh)

Mụn cóc hay dân gian còn gọi là hạt cơm thường mọc trên da bàn tay hay bàn chân, do virut Papilloma ở người (HPV) gây ra. Về điều trị mụn cóc không khó, tuy nhiên, bạn nên đi khám chuyên khoa da liễu để xác định rõ ràng xem đó có phải là mụn cóc hay không.

Nếu đúng là mụn cóc, có thể bôi thì salicylic acid nồng độ cao. Thường có hai dạng sản phẩm để điều trị mụn cóc là tấm lót giày acid salicylic hoặc một chai dung dịch axit salicylic đậm đặc dùng để xịt lên chỗ mọc mụn. Sau đó loại bỏ các tế bào da chết trên bề mặt bằng viên đá bọt hoặc bằng tấm ván nhám. Biện pháp này phải mất khoảng 12 tuần để loại bỏ mụn cóc “cứng đầu”. Hoặc có thể sử dụng kem bôi tại chỗ imiquimod giúp hệ thống miễn nhiễm của thân chống lại virut mụn cóc.

ngoại giả, phương pháp giải phẫu lạnh hoặc phương pháp áp lạnh cũng có thể áp dụng để điều trị mụn cóc nếu biện pháp trên thất bại. Liệu pháp làm lạnh trong điều trị mụn cóc là một kỹ thuật sử dụng một hoá chất rất lạnh để làm đông cứng mụn cóc từ đó phá huỷ các tế bào da ở đây và loại bỏ mụn cóc. Đây là một phương pháp phổ quát trong điều trị mụn cóc, có thể được thực hiện tại phòng khám bác sĩ (áp lạnh nitơ). Việc làm đông cứng vùng da chỗ mụn cóc sẽ phá huỷ nơi trú ẩn, khiến những tế bào da bị thương tổn, những mụn cóc xù xì cũng như virut đều bị xoá sổ. Phương pháp điều trị này chỉ kéo dài vài phút và kết quả sẽ được thấy rõ trong vòng 1 - 2 tuần…

Để giảm nguy cơ bị mụn cóc, hãy đi dép khi bạn dùng phòng tắm công cộng hoặc phòng tập thể dục… Cùng với đó, bạn nên dùng giày thoáng và đổi thay tất ngay để giữ chân khô ráo.

thẳng tắp chà rửa bàn chân bằng xà phòng diệt khuẩn. Không mang chung giày dép với người đang bị mụn cóc.

BS. Trần Minh Thiệu