Giành giật khẩu trang

Giới chức y tế Hàn Quốc kêu gọi ắt công dân, dù là người khỏe mạnh như Son, đeo khẩu trang để dự phòng nguy cơ lây truyền nCoV, khiến mặt hàng này chóng vánh cháy hàng trên toàn quốc.

Son, 30 tuổi, quản lý nhà hàng ở Seoul, đã mừng khi nhìn thấy hiệu thuốc trong khu vực thông báo sẽ thanh lý ít hàng tồn kho vào lúc 13h ngày 13/3, bởi cả gia đình anh chỉ còn vài chiếc khẩu trang để dùng. Thế nhưng khi anh đến, rất nhiều người đã xếp hàng chờ trước cửa hàng. Số khẩu trang "bốc hơi" chỉ sau vài phút và anh phải ra về tay không.

"Đáng lẽ tôi nên chạy tới đó", Son nói.

Người dân xếp hàng mua khẩu trang bên ngoài một hiệu thuốc ở Seoul hôm 12/3. Ảnh: AP.

Thứ 6 từng là thời khắc tốt nhất để Son có thể tìm mua khẩu trang theo chương trình phân phối của chính phủ Hàn Quốc nhằm chống lại tình trạng thiếu hụt mặt hàng này trên cả nước. Thay vì để các công ty tư nhân tự quyết định việc đảm bảo nguồn cung, chính phủ Hàn Quốc giờ nắm quyền kiểm soát gần như quờ quy trình sản xuất, phân phối cho tới tiêu thụ khẩu trang.

Seoul cũng đề ra chương trình phân phối khẩu trang theo hạn ngạch, trong đó quy định mỗi người chỉ được mua tối đa hai khẩu trang mỗi tuần từ các hiệu thuốc, vào những ngày nhất định trong tuần, tùy vào số cuối trong năm sinh của họ. Người có số cuối của năm sinh là 1 và 6 được mua khẩu trang vào thứ hai, số 2 và 7 mua vào thứ ba, 3 và 8 mua vào thứ tư, 4 và 9 vào thứ năm, 5 và 0 vào thứ sáu. Những người chưa mua được khẩu trang trong tuần có thể chờ mua vào hai ngày cuối tuần.

Chương trình này có thể xem là tỉ dụ điển hình cho các quốc gia khác nhằm can thiệp vào các ngành công nghiệp quan yếu, góp phần kiểm soát dịch lây lan. Nó cũng là minh chứng cho thấy cuộc chiến chống Covid-19 của Hàn Quốc và nhiều nhà nước châu Á khác với châu Âu và Mỹ, nơi khẩu trang không phải là trọng điểm trong núm buồng dịch của chính phủ.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) không khuyến nghị người khỏe mạnh đeo khẩu trang, cho rằng nó chỉ dành cho y thầy thuốc điều trị cho bệnh nhân Covid-19 hoặc những người bị nhảy mũi và ho.

Tuy nhiên, khi đại dịch lây lan mạnh, càng ngày càng nhiều đứa ở các nhà nước phương Tây sử dụng khẩu trang. Trong những ngày đầu dịch bùng phát ở Italy, khẩu trang hầu như chỉ xuất hiện ở phố người Hoa tại Milan. Nhưng giờ đây, khi Covid-19 lây lan nhanh tới mức chính quyền Italy phải áp lệnh phong tỏa toàn quốc, người đeo khẩu trang khi ra ngoài đã trở nên cảnh tượng phổ quát hơn.

Hàn Quốc xem khẩu trang là sực nức quan trọng trong cuộc chiến chống Covid-19. Trang web về sức khỏe cộng đồng của quốc gia này đặt hình hai mẹ con đeo khẩu trang làm ảnh chính.

Chính quyền Seoul cũng đề nghị hơn 23.000 hiệu thuốc bán khẩu trang KF-94, loại khẩu trang rưa rứa N-95, một phần trong chương trình phân phối khẩu trang nhà nước. Nhờ các chính sách này, giá khẩu trang được giữ ổn định ở mức 1,2 USD mỗi chiếc, giảm 40% so với thông thường.

Với hơn 8.200 người nhiễm nCoV, Hàn Quốc đang dần kiểm soát được Covid-19 sau khi hăng hái xét nghiệm quy mô lớn và phong tỏa hàng chục nghìn người, giúp mang đến hy vọng cho các quốc gia khác rằng họ có thể ngăn chặn được dịch bệnh lây lan nhanh này.

Chương trình phân phối khẩu trang được chính phủ Hàn Quốc kích hoạt từ ngày 9/3, nhưng tới nay chưa mang lại hiệu quả đáng kể để ứng phó với tình trạng thiếu hụt trên cả nước. Hàng trăm hiệu thuốc vẫn chối từ bán khẩu trang và nói rằng họ không thể phục vụ lượng khách hàng quá lớn khi chỉ có một hoặc hai nhân viên. Những hiệu thuốc này đã vấp phải làn sóng cuồng nộ, chỉ trích gay gắt từ người dân Hàn Quốc trong lúc dịch Covid-19 chưa được kiểm soát.

"Có vẻ như chúng tôi không phải đang chống chọi chống nCoV, mà tranh đấu tranh giành khẩu trang ", Joo Young-sun, một dược sĩ ở Seoul, nói.

Dòng người xếp hàng bên ngoài hiệu thuốc của Joo lên tới 150 người, nhưng cô chỉ được bán 250 khẩu trang một ngày, điều đó đồng nghĩa nó sẽ hết sạch chỉ sau vài phút. bít tất tay như tăng lên gấp bội.

"Thậm chí chính gia đình tôi cũng không có đủ khẩu trang để dùng", Joo nói.

Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã yêu cần hạn chế xuất khẩu khẩu trang. Hơn 130 nhà máy sinh sản khẩu trang của nhà nước này bơm ra thị trường khoảng 10 triệu chiếc mỗi ngày, tăng gần 4 triệu so với năng suất bình thường. Nhưng với dân số 52 triệu người, họ sẽ phải sinh sản tối thiểu 15 triệu chiếc mỗi ngày, mức mà chính quyền Tổng thống Moon cam kết đạt được trong thời kì tới.

Các chuyên gia y tế Hàn Quốc cho biết khẩu trang được chính phủ phân phối có thể dùng trong vòng 8 tiếng và một người chỉ nên sử dụng một chiếc mỗi ngày.

"Đây là lựa chọn đỡ tệ lậu nhất, ít nhất là vào lúc này", phát ngôn viên Hiệp hội Dược phẩm Hàn Quốc, nói, nhắc tới giới hạn sử dụng hai chiếc khẩu trang mỗi tuần.

Thậm chí những người may mắn mua đủ hai chiếc khẩu trang mỗi tuần vẫn lo âu không có đủ để dùng. Shin Soon-young, người đàn bà 42 tuổi có hai đứa con học cấp một, cho biết 4 người trong gia đình cô phải chia nhau 10 chiếc khẩu trang còn lại. "Chúng tôi phải tái dùng chúng", Shin nói.

Nhiều nhà kinh tế nhận định sự can thiệp của chính quyền Tổng thống Moon trong việc phân phối khẩu trang chưa thực sự hợp. Chính phủ có thể đóng vai trò chính trong các tình huống khẩn như đại dịch, nhưng chính sách kiểm soát giá hiện giờ có thể khiến một số nhà sản xuất không muốn làm việc hết công suất.

"Chính phủ nên có cách tiếp cận bớt áp đặt hơn và để thị trường vận hành theo quy luật của nó", Kim Won-sik, giáo sư kinh tế học tại Đại học Konkuk ở Seoul, cho hay.

Một số nhà nước khác bị Covid-19 tiến công cũng phải đối mặt với vấn đề về khẩu trang. Tại Trung Quốc, chính quyền một địa phương từng tuyên bố tặng khẩu trang như một loại phần thưởng cho bất kỳ ai tố giác người giấu việc từng tới Hồ Bắc, sau khi phát hiện những ca bệnh trước tiên. Tại Mỹ, nơi đại dịch mới trong tuổi đầu, nhiều bệnh viện đã cảnh báo tình trạng thiếu hụt khẩu nghiêm trang trọng.

Công nhân sản xuất khẩu trang ở nhà máy Wooil C&Tech ở Pyeongtaek hồi đầu tháng 3. Ảnh: AP.

Jeong Yoon-seok, chủ hiệu thuốc ở Seoul, tỏ ra thất vọng về quyết định đột ngột của chính phủ trong việc phân phối nhỏ giọt khẩu trang qua các hiệu thuốc. Anh thậm chí không được hỏi quan điểm hay thông tin, mà chỉ biết về chính sách này khi đọc tin tưởng trên báo chí.

"Tôi chấp hành chỉ vì không muốn mình là người ích kỷ và thực sự muốn khách hàng của tôi mua được khẩu trang họ cần", Jeong nói.

Thanh Tâm (Theo WSJ )