Lee, nhà nghiên cứu vi sinh lâm sàng 49 tuổi, phải coi xét 6 bộ kết quả xét nghiệm trong ngày hôm đó. Hầu hết kết quả xét nghiệm đều được ông coi xét ở phòng thể nghiệm tại Bệnh viện Đại học Y Yonsei, Seoul. Ông kết thúc công việc và rời văn phòng lúc 11h đêm, nhưng Lee thường tỉnh dậy lúc rạng sáng để rà lại chúng.
"Công việc này rất khó khăn, nhưng mọi thứ còn khó khăn hơn với mọi người", Lee nói.
|
|
tấn sĩ Lee Hyuk-min tại phòng thử nghiệm ở Bệnh viện Đại học Y Yonsei, Seoul. Ảnh: WSJ. |
Hàn Quốc cũng là một trong những nhà nước phải hứng "bão Covid-19", dịch bệnh đang tàn phá nhiều hệ thống y tế trên thế giới. Tuy nhiên, nhà nước này đang từng bước ngăn chặn được nCoV khi số ca nhiễm mới giảm đáng kể trong những ngày qua. Một lý do cho sự thành công này nằm chương trình sàng lọc "thần tốc", giúp Hàn Quốc mau chóng cách ly được người nhiễm bệnh.
Quốc gia này đã thực hành hơn 316.000 xét nghiệm, gấp đôi con số của Italy, dù có số ca nhiễm ít hơn 1/7. Trong khi đó, Mỹ tới ngày 21/3 mới chỉ xét nghiệm được cho khoảng , dù có quy mô dân số lớn hơn nhiều. Chương trình chắt lọc người nhiễm ở Mỹ có thể tiếp chuyện chậm trễ, khi chính quyền Trump đang lên kế hoạch ưu tiên "xa cách cộng đồng" hơn xét nghiệm.
Hệ thống xét nghiệm của Hàn Quốc là "di sản" sau dịch MERS năm 2015 và được kích hoạt lại khi Covid-19 bùng phát hồi cuối tháng 1. Bác sĩ, viên chức y tế, các phòng xét nghiệm và các lãnh đạo đã cùng nhau tranh đấu với dịch và tuân theo những quy trình đã được thiết lập trong vài năm gần đây.
tiến sĩ Lee cùng các cộng sự được xem chốt chặn rút cục trong hệ thống này, với sự kết hợp của 633 cơ sở xét nghiệm cùng hơn 100 phòng thử nghiệm khắp cả nước. Đó là một hệ hợp nhất quán: các phòng thí nghiệm dùng cùng loại thiết bị xét nghiệm, được đào tạo như nhau và đưa ra quyết định dựa trên những thông tin giống nhau.
8h sáng mỗi ngày, các phòng thí điểm ở Hàn Quốc đều cập nhật kết quả xét nghiệm nCoV của họ lên kho dữ liệu chung, nhờ vậy các bệnh viện cả công lập lẫn tư nhân đều có thể theo dõi kết quả của bệnh nhân và bẩm với Trung tâm ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh (KCDC). Các bệnh viện đăng dữ liệu xét nghiệm chi tiết lên một thư mục trực tuyến do các chuyên gia thuộc hiệp hội bệnh lây tạo ra.
"Hệ thống này cho phép chúng tôi nhận định được nơi cần tụ hợp nguồn lực. Nó cũng là màng lưới san sớt sờ soạng vấn đề nảy từ các xét nghiệm không rõ kết quả", Lee, cố vấn cho chính phủ Hàn Quốc về vấn đề xét nghiệm Covid-19, cho biết.
Chiến lược chống dịch này của Hàn Quốc được đưa ra sau đợt bùng phát dịch MERS, gây ra sự hỗn loạn giống cảnh ngộ của nhiều Quốc gia bây chừ. Quốc gia này đã chậm trễ phê duyệt bộ xét nghiệm MERS và giao bổn phận chẩn đoán cho chưa tới 5 phòng thể nghiệm do quốc gia điều hành.
Các phòng thử nghiệm này phải mất 4-5 ngày mới có kết quả, trong khi bệnh nhân có triệu chứng suy hô hấp không được chẩn đoán và vô tình truyền nhiễm cho người khác. Hai tháng dịch MERS bùng phát đã khiến 186 đứa ở Hàn Quốc nhiễm, trong đó 38 người chết.
Hàn Quốc sau đó xem xét lại tuốt luốt hệ thống ứng phó khẩn cấp của mình và có những đổi thay quyết liệt. Các bệnh viện tư được phép hỗ trợ xét nghiệm chẩn đoán, thay vì có vai trò hạn chế như khi dịch MERS bùng phát. Chính quyền Seoul cũng đề nghị các bệnh viện đào tạo thêm viên chức vận hành máy móc và thành lập phòng thể nghiệm y tế riêng.
Hàn Quốc mất hai năm để những thay đổi này đi vào hoạt động. Nhưng khi Covid-19 bùng phát hồi tháng 1, giới chức y tế Hàn Quốc đã có thể ngay thức thì dùng hơn 100 cơ sở xét nghiệm và có thể sàng lọc tới 20.000 người mỗi ngày. Hàn Quốc cũng ứng dụng hệ thống duyệt y nhanh từ năm 2016, giúp nhiều công ty rút ngắn thời kì được chuẩn y bộ xét nghiệm mới.
Hàn Quốc cốt yếu để các công ty công nghệ sinh vật học trong nước tự phát triển bộ xét nghiệm của riêng họ dựa trên bộ mã gen Covid-19 được Trung Quốc công bố hồi tháng 1. Công ty trước nhất được duyệt y kit xét nghiệm vào ngày 4/2, hai tuần trước khi số ca nhiễm tăng mạnh ở Hàn Quốc. Quốc gia này hiện có 5 nhà cung cấp bộ xét nghiệm nCoV, dùng các mẫu sinh phẩm khác nhau nhưng đều được tiến hành dựa trên một phương thức xét nghiệm thống nhất.
|
|
Phòng thử nghiệm tại Bệnh viện Đại học Y Yonsei ở Seoul. Ảnh: WSJ. |
Nhưng việc chế tác rộng rãi bộ xét nghiệm chỉ là một nửa của thành công, vì cần có các phòng thí điểm rà kết quả, theo tiến sĩ Lee Wang-jun, chủ tịch Bệnh viện Myongji ở Seoul và là cố vấn cho đội phản ứng Covid-19 của chính phủ Hàn Quốc.
"Sẽ không có nghĩa lý gì nếu chỉ có nhiều bộ xét nghiệm. Bạn cũng cần bác ái lực và các phòng thí điểm", tấn sĩ Lee nói.
Sự đổi mới cũng đóng vai trò quan yếu. Chính phủ Hàn Quốc đã giới thiệu chương trình xét nghiệm cho tài xế ngay trên ôtô để hạn chế việc tiếp xúc và đẩy nhanh tốc độ xét nghiệm. Ý tưởng này đã mau chóng được ứng dụng ở một số bang ở Mỹ. Một số bệnh viện yêu cầu bệnh nhân vào một không gian kín giống bốt điện thoại, tại đó viên chức y tế đứng ở phía ngoài, sử dụng găng tay cao su dài gắn trên cửa nhựa trong suốt để lấy mẫu bệnh phẩm. WHO đã khen Hàn Quốc vì những sáng tạo trong chiến lược xét nghiệm người nhiễm nCoV.
Nhưng tại Mỹ, mọi chuyện khác hẳn khi bệnh viện và người dân phải chạy đua để cải thiện khả năng xét nghiệm. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) tuần này hài lòng cho các công ty giới thiệu bộ xét nghiệm nCoV trước khi được chính phủ phê chuẩn, nhưng nguồn cung các sản phẩm và hóa chất cần thiết để sinh sản bộ xét nghiệm đang cạn dần.
"Chúng tôi không đủ khả năng sinh sản kit xét nghiệm để kịp thời đáp ứng nhu cầu quá lớn", Benjamin Pinsky, giám đốc y tế tại Phòng thí nghiệm virus học lâm sàng Stanford, cho biết.
Một trong những chướng ngại lớn nhất đối với chương trình sàng lọc Covid-19 của Mỹ là FDA đề nghị các phòng thí nghiệm phải kiểm nghiệm kit trên mẫu virus sống như một tiêu chí để thông qua bộ xét nghiệm mới. Alex Greninger, trợ lý giám đốc khoa virus học của Đại học Washington ở Seattle, cho biết đội của ông đã phải chạy đua tìm mẫu virus sống để có thể chứng minh bộ xét nghiệm này đủ tin cẩn và đáp ứng tiêu chuẩn của FDA.
Nhưng tiến sĩ Greninger gặp phải một vấn đề, khi đó Covid-19 chưa xuất hiện ở bang Washington. "Chúng tôi không có nhiều mẫu bệnh phẩm để đánh giá bộ xét nghiệm. Tôi đã phải gọi rất nhiều cuộc điện thoại", ông nói.
Greninger rốt cuộc cũng có mẫu virus sống vào cuối tháng 2, thời điểm nCoV bắt đầu bùng phát ở Washington.
Hàn Quốc không đặt ra những yêu cầu khe khắt như vậy đối với nhà sản xuất bộ xét nghiệm. Quốc gia này hiện đứng ở vị trí thứ 8 trong danh sách khu vực chịu ảnh hưởng của Covid-19 với gần 9.000 ca nhiễm và 111 ca tử vong.
tiến sĩ Lee của Đại học Y Yonsei cho biết bệnh viện của ông có thể xét nghiệm 300 mẫu bệnh phẩm mỗi lần và 6 lần mỗi ngày, nhằm đẩy nhanh tốc độ chắt lọc, cách ly và điều trị cho người nhiễm bệnh. Lee cho hay năng lực xét nghiệm này còn khá khiêm tốn so với nhiều cơ sở tư nhân lớn khác, vốn có thể thực hành hơn 3.000 xét nghiệm mỗi ngày.
Nhóm cố vấn về Covid-19 cho chính phủ Hàn Quốc nói rằng hệ thống kiểm soát bệnh lây của Hàn Quốc đã đổi thay khi có sự góp mặt của nhiều chuyên gia trong lĩnh vực này. Việc thiếu sự tham gia của hàng ngũ chuyên gia chính là một duyên do khiến Hàn Quốc phản ứng chậm khi MERS bùng phát.
"Khi dịch MERS ở tuổi đầu, những chuyên gia về bệnh lây hoàn toàn không tham gia nên việc ứng phó ban đầu đã thất bại", Kim Woo-joo, từng là người đứng đầu đội phản ứng nhanh với MERS và là giáo sư về bệnh lây truyền tại Đại học Korea ở Seoul, chia sẻ.
Hàn Quốc xét nghiệm nCoV không cần rời ôtô. Video: CNN .
Với 52 triệu dân, Hàn Quốc có thể dễ dàng theo dõi bệnh nhân nhiễm nCoV hơn Trung Quốc hay Mỹ. Khi ổ dịch Covid-19 liên quan tới bùng phát ở Daegu, chính phủ Hàn Quốc đã tức thì dồn mọi nguồn lực ban đầu để truy vết và xét nghiệm 10.000 giáo đồ của giáo phái và quơ người từng tiếp xúc với họ, bất kể có triệu chứng hay không.
Các chuyên gia y tế cho rằng xác định sớm là chìa khóa cho việc kiểm soát bệnh lây truyền. Khi Hàn Quốc xác định được ca nhiễm nCoV trước tiên ngày 20/1, các công ty công nghệ sinh học đã có sẵn bộ phương tiện xét nghiệm và chỉ đợi phê chuẩn.
"Mỹ đã bỏ lỡ thời điểm vàng để khống chế Covid-19. Họ mất quá nhiều thời kì để xác định ca bệnh nhân số 0 và trong lúc đó, hàng nghìn người có thể đã bị nhiễm bệnh", tiến sĩ Lee nhận định.
Thanh Tâm (Theo WSJ )
0 nhận xét:
Đăng nhận xét